Poreska amortizacija osnovnih sredstava
Forma Poreska amortizacija osnovnih sredstava nalazi se u meniju:
Osnovna sredstva ➔ Promene ➔ Poreska amortizacija osnovnih sredstava
Namenjena je za godišnji obračun poreske amortizacije u skladu sa Zakonom o porezu na dobit pravnih lica, automatsku proveru zakonskih pravila i plafona, trajno arhiviranje poreskog stanja (poreski snapshot), kao i izradu i štampu zvaničnih zakonskih obrazaca POA, OA i OA/I.
Razlika između računovodstvene i poreske amortizacije
U RMP sistemu evidencija amortizacije je podeljena na dva nezavisna toka:
- Računovodstvena amortizacija: Obračunava se periodično (mesečno ili godišnje) po računovodstvenim stopama i veku trajanja sredstva (MRS 16). Direktno se knjiži u Glavnu knjigu (konta troška grupe 540 i ispravke vrednosti grupe 029).
- Poreska amortizacija: Obračunava se jednom godišnje isključivo za potrebe utvrđivanja poreskog bilansa i poreza na dobit. Poreska amortizacija se ne knjiži u finansijski nalog, već služi za usklađivanje rashoda u poreskom bilansu (Obrasci PB-1 i PB-2).
Poreski režimi koje program podržava
Sistem automatski prepoznaje poreski režim svakog osnovnog sredstva iz registra:
| Režim | Primenjuje se na | Metod obračuna | Propis |
|---|---|---|---|
| Novi proporcionalni režim | Sredstva nabavljena od 01.01.2019. godine | Proporcionalni metod po grupama II–V, dan po dan (pro-rata temporis), uz plafoniranje računovodstvenom amortizacijom | Pravilnik 93/2019 i čl. 10b ZPDPL |
| Stari degresivni režim | Sredstva nabavljena zaključno sa 31.12.2018. (grupe II–V) | Degresivni metod na zbirni saldo grupe | Pravilnik 116/2004 i čl. 10 ZPDPL |
| Stari režim nepokretnosti | Nepokretnosti nabavljene do 31.12.2018. (Grupa I) | Proporcionalni metod pojedinačno za svako sredstvo (stopa 2,5%) | Pravilnik 116/2004 |
| Nematerijalna imovina (novi) | Softver i prava nabavljeni od 2019. | Priznaje se računovodstvena amortizacija (vek trajanja) | Pravilnik 93/2019, čl. 5 |
| Nematerijalna imovina (stari) | Ulaganja nastala do 31.12.2018. | Stopa 20% godišnje (vek 5 godina) | Pravilnik 116/2004, čl. 3a |
| Neamortizujuća imovina | Zemljište, umetnička dela i prirodna bogatstva | Stopa 0% — ne podleže amortizaciji | ZPDPL |
Izgled forme i koraci obračuna
Forma se sastoji od parametarskog zaglavlja, komandne trake i kartica sa tabelarnim pregledima:
1. Izbor godine i unos parametara
- U polju Poreska godina izaberite godinu za koju radite obračun (npr.
2026). - Program proverava da li za tu godinu već postoji potvrđeni obračun:
- Ako obračun ne postoji, status glasi: Nema aktivnog obračuna za izabranu godinu. Dostupno je dugme Preview.
- Ako obračun već postoji, prikazuje se njegov broj, datum i iznos priznate poreske amortizacije.
- Unesite Broj obračuna i Datum obračuna.
- Prosečna mesečna bruto zarada u RS (za decembar):
- Ovaj podatak je zakonski neophodan ukoliko firma poseduje osnovna sredstva u Starom degresivnom režimu (grupe II–V).
- Prema članu 7. Pravilnika 116/2004, ukoliko je preostali saldo grupe manji od petostrukog iznosa prosečne zarade (5 x prosečna bruto zarada), celokupan preostali saldo se jednokratno otpisuje.
2. Pokretanje kontrolnog obračuna (Preview)
Klikom na dugme Preview:
- Program analizira registar osnovnih sredstava, početna stanja, nabavke, aktiviranja i otuđenja u toku godine.
- Učitava računovodstvenu amortizaciju za tu godinu radi provere zakonskog plafona (poreska amortizacija novog režima ne može biti veća od obračunate računovodstvene amortizacije po čl. 10b stav 3 ZPDPL).
- Prikazuje rezultate u tabelama:
- Pregled po stavkama: Prikaz svakog pojedinačnog osnovnog sredstva, režima, grupe, nabavne vrednosti, poreske osnovice, poreske stope, obračunate amortizacije, računovodstvenog plafona i konačne priznate poreske amortizacije.
- Grupni pregled (Obrazac OA): Za grupe II–V prikazuje početni saldo, nabavke/ulaganja, otuđenja, osnovicu, stopu, iznos amortizacije i krajnji saldo.
3. Provera validacija i upozorenja
Pre potvrde, obavezno otvorite karticu Validacije i upozorenja:
- Blokirajuće greške (Crveno): Ako neko aktivirano sredstvo nema definisan poreski režim ili stopu, ili za starija sredstva nedostaje početno stanje iz prethodne godine, potvrda obračuna je onemogućena dok se podaci u registru ne isprave.
- Upozorenja (Žuto): Informativne napomene koje ne sprečavaju potvrdu (npr. obaveštenje o primeni graničnog otpisa po članu 7).
4. Potvrda obračuna (Kreiranje Poreskog snapshot-a)
Kada su podaci provereni, kliknite na dugme Potvrdi:
- Program transakciono snima obračun i kreira Poreski snapshot.
- Poreski snapshot je nepromenljiva slika poreskog stanja na dan potvrde: podaci o nazivima sredstava, grupama, stopama i osnovicama ostaju trajno fiksirani u trenutku potvrde. Naknadne promene u registru ne mogu narušiti ranije predate poreske izveštaje.
Zvanični poreski obrasci i štampa
Nakon potvrde obračuna, na formi postaju aktivna dugmad za štampu propisanih obrazaca:
1. Štampaj POA (Poreski obrazac amortizacije)
- Štampa se za sva osnovna sredstva koja pripadaju Novom proporcionalnom režimu (Pravilnik 93/2019).
- Izveštaj sadrži propisane pozicije:
- Redni broj 1: Amortizacija utvrđena primenom proporcionalne metode za sva sredstva stavljena u upotrebu od 01.01.2019.
- Redni broj 2: Pozitivna razlika između neotpisane poreske i neotpisane računovodstvene vrednosti sredstava koja su otuđena u toku godine (u skladu sa članom 3. stav 7. Pravilnika).
- Redni broj 3: Ukupan iznos poreske amortizacije (zbir redova 1 i 2) koji se prenosi u Poreski bilans.
2. Štampaj OA (Obrazac amortizacije za grupe II–V)
- Štampa se u formatu A4 Landscape (položeno) za sredstva u Starom degresivnom režimu (Pravilnik 116/2004).
- Prikazuje zakonom definisane kolone od 1 do 8:
- Amortizaciona grupa (II, III, IV, V),
- Saldo grupe na kraju prethodne godine (početni saldo),
- Nabavke i ulaganja u toku godine,
- Otuđenja u toku godine (neotpisana poreska vrednost otuđenih sredstava),
- Osnovica za amortizaciju (Kolona 2 + Kolona 3 - Kolona 4),
- Poreska stopa (10%, 15%, 20%, 30%),
- Iznos poreske amortizacije (uz automatski obračunat granični otpis po članu 7 gde je primenjivo),
- Saldo grupe na kraju godine koji se prenosi u narednu godinu (Kolona 5 - Kolona 7).
3. Štampaj OA/I (Obrazac za nepokretnosti)
- Štampa se u formatu A4 Portrait (uspravno) za nepokretnosti nabavljene do 31.12.2018. koje pripadaju Grupi I.
- Prikazuje pojedinačni spisak svih nepokretnosti, godinu nabavke, nabavnu vrednost, stopu (2,5%) i iznos godišnje poreske amortizacije.
Izveštaj Pregled po poreskim grupama
Pored pojedinačnih obrazaca, u meniju Izveštaji ➔ Pregled po poreskim grupama dostupan je zbirni izveštaj koji sumira sve režime i grupe za izabranu poresku godinu.
Storniranje obračuna (LIFO pravilo)
Ukoliko je potrebno izvršiti ispravku u registru ili ponoviti obračun za godinu koja je već potvrđena:
- Otvorite formu poreske amortizacije i izaberite godinu.
- U polju Broj storna unesite jedinstven broj pod kojim se storno evidentira.
- Kliknite na dugme Storno.
- Program proverava LIFO pravilo (Last In, First Out):
- Može se stornirati isključivo poslednja potvrđena godina.
- Nije dozvoljeno stornirati npr. 2025. godinu ukoliko već postoji potvrđen aktivan obračun za 2026. godinu (prvo se mora stornirati 2026).
- Nakon uspešnog storna, status godine se vraća u početno stanje i omogućava se ponovno pokretanje Preview-a i potvrde.
- Na kartici Postojeći obračuni ostaje trajan istorijski trag o storniranom obračunu i broju storna.
Povezanost sa Poreskim bilansom (PB-1 i PB-2)
Kada je poreski obračun potvrđen:
- U formi Finansijski izveštaji ➔ Poreski bilans (PB-1 / PB-2), podaci o priznatoj poreskoj amortizaciji se automatski preuzimaju iz potvrđenog snapshot-a.
- Na odgovarajućoj poziciji poreskog bilansa (pozicija 21 u PB-1 za preduzeća, odnosno pozicija 22 u PB-2 za preduzetnike) automatski se upisuje tačan zbir novog režima (POA) i starog režima (OA i OA/I).
- Time je eliminisana potreba za ručnim prepisivanjem iznosa amortizacije u poreski bilans.